De energietransitie brengt veel goeds met zich mee. We rijden steeds vaker elektrisch, verwarmen woningen met warmtepompen en wekken op grote schaal duurzame energie op met zon en wind. Maar die ontwikkeling heeft ook een keerzijde: ons elektriciteitsnet staat onder druk.
Netbeheerder TenneT waarschuwt al langer dat de kans op stroomtekorten na 2030 toeneemt. Volgens de nieuwste analyses wordt dat risico groter dan eerder werd verwacht. De leveringszekerheid blijft de komende jaren op orde, maar daarna zijn aanvullende maatregelen nodig om vraag en aanbod van elektriciteit in balans te houden. (Solar & Storage Magazine)
Waarom ontstaat dit risico?
Het probleem is niet dat Nederland te weinig duurzame energie produceert. Sterker nog: op zonnige of winderige dagen is er soms juist een overschot.
De uitdaging zit vooral in de momenten waarop er weinig zon en wind beschikbaar zijn, terwijl de vraag naar elektriciteit blijft groeien. Denk aan elektrische auto’s, warmtepompen, laadpleinen, verduurzamende bedrijven en nieuwe woonwijken. Tegelijkertijd verdwijnen traditionele energiebronnen zoals kolencentrales geleidelijk uit het systeem. Daardoor ontstaat er een grotere afhankelijkheid van flexibel vermogen en opslag. (Solar & Storage Magazine)
In de praktijk worden deze begrippen vaak door elkaar gehaald.
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet lokaal of regionaal onvoldoende capaciteit heeft om alle stroom te transporteren. Dat zien we vandaag al op veel plekken in Nederland.
Stroomtekorten gaan een stap verder. Dan is er op bepaalde momenten onvoldoende beschikbare elektriciteitsproductie of flexibiliteit om aan de totale vraag te voldoen. Dat risico ziet TenneT vooral in de periode na 2030. (Rijksoverheid)
Voor huishoudens is er geen reden tot paniek. Niemand verwacht dat woningen de komende jaren regelmatig zonder stroom komen te zitten. Wel wordt het steeds belangrijker om slimmer met energie om te gaan. De overheid en netbeheerders stimuleren daarom ontwikkelingen zoals:
- slim laden van elektrische auto’s;
- energieverbruik verschuiven naar gunstige momenten;
- thuisbatterijen;
- energiemanagementsystemen (EMS);
- dynamische energietarieven.
Het doel is simpel: meer gebruikmaken van energie op momenten dat die beschikbaar is, en minder druk leggen op het net tijdens piekuren. (Rijksoverheid)
Voor ondernemers kan de impact groter zijn. Veel bedrijven lopen nu al tegen beperkingen aan bij het aanvragen van een nieuwe of zwaardere aansluiting. In verschillende regio’s bestaan wachtlijsten en worden alternatieve oplossingen onderzocht. (Rijksoverheid)
Daardoor groeit de belangstelling voor:
- zakelijke batterijen;
- laadpleinen met slimme sturing;
- energiehubs;
- lokaal opgewekte zonne-energie;
- energiemanagementsystemen;
- slim sturen van productieprocessen.
Steeds vaker is de vraag niet meer hoeveel energie je nodig hebt, maar vooral wanneer je die energie gebruikt.
Eigen opwekking en opslag worden steeds belangrijker
De waarschuwing van TenneT laat zien dat energievoorziening verandert. Waar vroeger vrijwel alle energie centraal werd opgewekt, verschuift het systeem steeds meer naar lokale opwekking, opslag en slimme sturing.
Dat betekent niet dat iedereen direct een batterij moet aanschaffen. Wel wordt het belangrijker om na te denken over de samenhang tussen zonnepanelen, laadpalen, batterijen en energieverbruik.
Juist de combinatie van deze systemen maakt het mogelijk om:
- meer van je eigen energie te gebruiken;
- piekbelasting te verminderen;
- minder afhankelijk te worden van het net;
- beter in te spelen op toekomstige ontwikkelingen.
Vooruitkijken in plaats van afwachten
De boodschap van TenneT is vooral een oproep om vooruit te kijken. Niet omdat morgen het licht uitgaat, maar omdat de energievraag sneller groeit dan de infrastructuur kan bijbenen. Daarom investeren netbeheerders miljarden in uitbreiding van het elektriciteitsnet en worden aanvullende maatregelen onderzocht. (Rijksoverheid)
Voor huishoudens en bedrijven is dit een goed moment om na te denken over hun eigen energiehuishouding. Niet alleen voor vandaag, maar ook voor de komende tien tot vijftien jaar.
Want duurzame energie draait allang niet meer alleen om opwekken. Het draait steeds vaker om slim gebruiken, slim opslaan en slim sturen.
Voor nu en later.